Roman Dmowski

Roman Dmowski – urodził się 9.07.1864 roku na Kamionku, który wtedy był warszawskim przedmieściem. Warszawa jego młodości, w niewiele lat po powstaniu styczniowym, była pełna żandarmów i stójkowych.

Najpierw szkoła elementarna na Pradze, miał tam nienajlepsze wyniki w nauce. Potem gimnazjum nr III i praca w tajnym kółku samokształceniowym. I wreszcie w 1886 roku wstępuje na Uniwersytet Warszawski, na Wydział Nauk Przyrodniczych:

Dotychczas nic o Dmowskim nie słyszałem, choć parę razy spotykałem go w redakcji Głosu – napisał Stanisław Grabski w Pamiętnikach. – Zamykał on swoją polityczną działalność w ścisłym gronie Ligi Polskiej i kierowników Związków Polskiej Młodzieży. Dmowski osobiście propagandą ZETu kierował w gimnazjach. Na tym tle kilka razy starłem się z nim i przekonałem, że nie jest to byle jaki przeciwnik. Niewiele od swojego ojca otrzymywał na wydatki. Na jedzenie w restauracjach nie stać go było. Był mocno chudy, byle jak odziany, miał opinie Antka znad Wisły. Ale to mu ujmy w oczach kółkowców nie przynosiło. Istniały dla nas naprawdę tylko wartości moralne i intelektualne, a Dmowski mógł imponować logiką swych rozumowań i oryginalnym oświetlaniem zjawisk.

Po czterech latach studiów otrzymuje tytuł kandydata nauk przyrodniczych, ale w tamtych latach drogi młodych ludzi kończących studia niekoniecznie musiały prowadzić do zaciszy gabinetów naukowych czy na wygodne posady. Często prowadziły wprost za mury warszawskiej cytadeli. Z ramienia Związku Młodzieży Polskiej, na którym działa już na pierwszym roku studiów, tajnej organizacji założonej przez działającą w Szwajcarii Ligę Polską, jest Dmowski organizatorem pierwszej po powstaniu styczniowym manifestacji ulicznej, mającej uczcić setną rocznicę Konstytucji 3 maja. W 1893 roku przyjdzie mu wysłuchać słów: Za przynależność do tajnej organizacji mającej na celu w dalszej lub bliższej przyszłości obalenie obecnego ustroju państwowego i odbudowanie politycznej niepodległości, skazuje się Romana Walentynowicza Dmowskiego na wydalenie z Priwislanskiego Kraju na lat trzy, które to lata ma zamieszkiwać w Mitawie.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *